وکیوم تراپی زخم (VAC Therapy) چیست و چگونه کار میکند؟
وکیوم تراپی یک روش مدرن برای درمان زخم ها است که از دستگاهی با مکش یا فشار منفی استفاده می کند.
این دستگاه به زخم متصل می شود و مایعات اضافی را از زخم خارج می کند.
با این روش، زخم در محیطی تمیز و مرطوب نگه داشته می شود و این به بهبود سریعتر زخم کمک می کند.
پاسخ به این سوال که وکیوم در پزشکی چیست را دادیم تا با این مفهوم بیشتر آشنا شوید.
وکیوم تراپی چطور عمل میکند؟
دستگاه وکیوم به کمک فشار منفی، مایعات اضافی زخم را به بیرون میکشد.
این کار باعث افزایش جریان خون به ناحیه زخم، کاهش تورم و ایجاد یک محیط مناسب برای رشد سلولهای سالم میشود.
وکیوم تراپی برای چه زخمهایی استفاده میشود؟
وکیوم تراپی بیشتر برای زخمهای مزمن و عمیق مانند زخمهای دیابتی، زخم بستر و زخمهای جراحی کاربرد دارد.
همچنین در مواردی که زخم دچار عفونت شده یا به خوبی بسته نمیشود، این روش مفید است.
چگونه وکیوم تراپی انجام میشود؟
مراحل وکیوم تراپی به شرح زیر است:
– کارشناس زخم ابتدا زخم را تمیز میکند و یک پانسمان مخصوص روی آن قرار میدهد.
– سپس دستگاه وکیوم به پانسمان متصل میکند و مکش دستگاه بهآرامی مایعات زخم را خارج میکند.
– دستگاه بسته به تنظیماتی که کارشناس زخم اعمال می کند، میتواند بهصورت مداوم یا متناوب کار کند.
روش درمان وکیوم تراپی زخم

| مرحله | توضیح علمی و کاربردی |
|---|---|
| 1. آمادهسازی زخم | تمیز کردن زخم با محلول نرمال سالین، برداشت بافتهای مرده و کنترل عفونت |
| 2. انتخاب فوم مناسب | استفاده از فوم سیاه (برای زخمهای عمیق) یا فوم سفید (برای زخمهای حساس یا نزدیک عروق) |
| 3. برش فوم به اندازه زخم | فوم به ابعاد دقیق زخم بریده میشود تا کل سطح را بپوشاند بدون تماس با پوست سالم |
| 4. پوشش با درپ چسبدار ضدآب | روی فوم با چسب مخصوص پوشانده میشود تا محیط کاملاً بسته و ایزوله ایجاد شود |
| 5. اتصال لوله تخلیه | لوله مخصوص به مرکز فوم وصل میشود تا ترشحات از زخم خارج شود |
| 6. اتصال به دستگاه وکیوم | لوله به پمپ وکیوم متصل و فشار منفی (معمولاً 75–125 mmHg) تنظیم میشود |
| 7. مانیتورینگ و کنترل فشار | فشار بهصورت مداوم یا متناوب کنترل میشود تا جریان خون و خروج ترشحات بهینه باشد |
| 8. تعویض پانسمان | هر 48 تا 72 ساعت (در زخمهای آلوده، هر 24 ساعت) پانسمان تعویض میشود |
| 9. پایش وضعیت زخم | بررسی کاهش اندازه زخم، تمیزی بستر و افزایش بافت گرانوله (بافت سالم جدید) |
| 10. پایان درمان | پس از پر شدن زخم با بافت سالم و کاهش ترشحات، درمان وکیوم متوقف و پانسمان معمولی ادامه مییابد |
قبل از وکیوم تراپی باید چه کاری انجام دهید؟
برای آماده شدن جهت وکیوم تراپی:
– اطمینان حاصل کنید که زخم تمیز است.
– اگر عفونت شدید یا درد غیرطبیعی دارید، به کارشناس زخم خود اطلاع دهید.
– کارشناس زخم شما قبل از شروع درمان، بررسیهای لازم را انجام میدهد تا مطمئن شود شما آمادگی دارید.
مراقبتها و نکات مهم در طول و بعد از وکیوم تراپی
مراقبتهای حین وکیوم تراپی
هنگام استفاده از دستگاه وکیوم، این موارد را رعایت کنید:
- مراقب باشید پانسمان و لولههای دستگاه جابهجا نشوند.
- دستگاه باید بهدرستی کار کند و اگر مکش متوقف شد، فوراً کارشناس زخم را مطلع کنید.
- بررسی کنید که لولهها مسدود یا پیچ خورده نباشند.
نکات مهم بعد از وکیوم تراپی
بعد از هر جلسه وکیوم تراپی:
– پانسمان باید بهموقع تعویض شود.
– در صورت مشاهده علائم عفونت یا بدتر شدن زخم، فوراً به کارشناس زخم خود اطلاع دهید.
– از ایجاد فشار یا تماس غیرضروری با ناحیه زخم پرهیز کنید.
مراقبت از زخم در طول درمان
مراقبتهای لازم برای زخم شامل این موارد است:
– زخم و پانسمان باید همیشه تمیز باشند.
– اگر نشتی در پانسمان مشاهده کردید، سریعاً به کارشناس زخم اطلاع دهید.
– دستگاه وکیوم نباید خاموش یا قطع شود؛ در صورت بروز مشکل، کارشناس زخم را خبر کنید.
مزایا و فواید وکیوم تراپی
وکیوم تراپی دارای مزایای زیر است:
- تسریع فرآیند بهبود زخم.
- کاهش خطر عفونت و تجمع مایعات.
- بهبود محیط زخم و تسهیل در رشد بافت سالم.
ممنوعیتها و محدودیتها در استفاده از وکیوم تراپی
این روش برای برخی بیماران مناسب نیست:
– اگر زخم شدیداً عفونی باشد، ممکن است کارشناس زخم این روش را توصیه نکند.
– اگر زخم به استخوانها یا بافتهای حساس نزدیک است، مراقبت ویژهای لازم است.
مدت زمان درمان با وکیوم تراپی
درمان با وکیوم تراپی میتواند چند هفته تا چند ماه طول بکشد. کارشناس زخم شما بر اساس شرایط زخم، مدت زمان درمان و تعداد دفعات تعویض پانسمان را تعیین میکند.
زمانی که نیاز به مشاوره یا تغییر درمان دارید
علائم نیاز به مشاوره با کارشناس زخم
اگر هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید، باید با کارشناس زخم خود مشورت کنید:
- افزایش درد یا تورم در ناحیه زخم.
- قرمزی غیرطبیعی یا خروج مایعات بدبو از زخم.
- خاموش شدن یا عدم کارکرد صحیح دستگاه وکیوم.
تعویض پانسمان وکیوم تراپی
پانسمان باید توسط کارشناس زخم تعویض شود. تعداد دفعات تعویض به وضعیت زخم بستگی دارد. هر بار که پانسمان تعویض میشود، زخم بهطور کامل تمیز و مجدداً پانسمان میشود.
عوارض احتمالی وکیوم تراپی
برخی از عوارض نادر وکیوم تراپی عبارتند از:
– عفونت یا حساسیت پوستی.
– خونریزی یا درد در ناحیه زخم.
اگر این علائم را تجربه کردید، سریعاً به کارشناس زخم خود اطلاع دهید.
دستگاه وکیوم تراپی
دستگاه وکیوم تراپی با استفاده از مکش کنترل شده، ترشحات اضافی و آلودگی ها را از زخم خارج کرده و بستری تمیز و پایدار برای بهبود فراهم می کند. این فرآیند با کاهش تورم و افزایش خون رسانی موضعی، سرعت تشکیل بافت جدید و ترمیم نهایی زخم را به طور چشمگیری افزایش می دهد.
دو برند دستگاه وکیوم تراپی زخم فاپسکو (fapsco) و کانفورت (confurt) جزو بهترین دستگاه های موجود در بازار ایران هستند.


راهنمای تنظیم دستگاه وکیوم تراپی زخم
معمولا دستگاه وکیوم تراپی را 80 تا 125 میلی متر جیوه تنظیم می کنند. البته توجه داشته باشید که: بسته به نوع زخم، میزان ترشح، درد و وضعیت خون رسانی می تواند در بازه 50- تا 150۰- میلی متر جیوه تنظیم شود. این مورد را دقیق تر از کارشناس زخم مورد نظرتان سوال کنید.
جدول راهنمای دستگاه وکیوم زخم (وکیوم تراپی)
| عنوان | توضیح علمی و کاربردی |
|---|---|
| نام روش | وکیوم تراپی زخم (Negative Pressure Wound Therapy – NPWT) |
| کاربرد اصلی | کمک به ترمیم سریعتر زخمهای مزمن، عفونی یا جراحی از طریق مکش منفی کنترل شده |
| نحوه عملکرد | با ایجاد خلأ و فشار منفی روی زخم، مایعات اضافی و عفونت را خارج کرده و جریان خون و اکسیژن رسانی را افزایش میدهد |
| اجزای اصلی دستگاه | پمپ مکنده، فیلتر، فوم مخصوص زخم، لایه شفاف ضدآب، شیلنگ تخلیه |
| مزایای درمان | کاهش عفونت، تسریع ترمیم زخم، کاهش بوی نامطبوع، کنترل ترشح، کاهش نیاز به تعویض پانسمان |
| انواع زخمهای مناسب | زخم دیابتی، زخم جراحی، زخم بستر، زخمهای تروماتیک، زخمهای سوختگی |
| مدت استفاده معمول | بسته به نوع زخم و شدت آن، معمولاً بین ۷ تا ۲۱ روز (با تنظیم فشار منفی بین 80 تا 125 mmHg) |
| موارد منع مصرف | زخمهای نکروتیک درماننشده، زخم با بافت سرطانی، زخم نزدیک عروق بزرگ یا اندام مصنوعی |
| مراقبت بیمار در حین درمان | بررسی روزانه ترشحات، تعویض فوم در فواصل منظم (هر 48–72 ساعت)، کنترل علائم عفونت |
| نکته مهم | وکیوم تراپی باید حتماً توسط پزشک یا کارشناس زخم آموزشدیده انجام شود تا از آسیب به بافت جلوگیری شود |
سوالات رایج بیماران درباره وکیوم تراپی
وکیوم تراپی چقدر طول میکشد تا زخم من بهبود پیدا کند؟
مدت زمان بهبودی برای هر فرد متفاوت است و بستگی به نوع و اندازه زخم دارد. معمولاً درمان چند هفته تا چند ماه طول میکشد.
آیا وکیوم تراپی دردناک است؟
معمولاً نه. ممکن است در هنگام تعویض پانسمان کمی ناراحتی حس کنید، اما دستگاه طوری طراحی شده که به شکلی ملایم کار کند. اگر احساس درد زیادی دارید، حتماً با کارشناس زخم خود مشورت کنید.
آیا میتوانم با دستگاه وکیوم تراپی حرکت کنم یا بخوابم؟
بله، دستگاههای وکیوم سبک و قابل حمل هستند و شما میتوانید فعالیتهای روزانه خود را انجام دهید. بهتر است از کارشناس زخم خود بپرسید چه محدودیتهایی ممکن است داشته باشید.
اگر دستگاه خاموش شد یا درست کار نکرد، چه کاری باید انجام دهم؟
فوراً با کارشناس زخم خود تماس بگیرید. دستگاه باید همواره به درستی کار کند.
چند وقت یکبار باید پانسمان وکیوم تعویض شود؟
بسته به نوع و شرایط زخم، معمولاً هر چند روز یکبار پانسمان تعویض میشود. کارشناس زخم شما این زمانبندی را مشخص میکند.
آیا وکیوم تراپی میتواند عوارضی داشته باشد؟
عوارض نادر هستند، اما ممکن است شامل عفونت، خونریزی، درد و یا حساسیت باشد. در صورت مشاهده هرگونه مشکل، فوراً به کارشناس زخم اطلاع دهید.
آیا در زمان استفاده از دستگاه باید زخم را تمیز کنم؟
خیر، این کار توسط کارشناس زخم و در زمان تعویض پانسمان انجام میشود.
آیا میتوانم با دستگاه وکیوم دوش بگیرم؟
ممکن است، اما باید دستگاه را با پوشش مناسب محافظت کنید. حتماً با کارشناس زخم مشورت کنید تا از ایمنی دستگاه مطمئن شوید.
مدت زمان بهبودی برای هر فرد متفاوت است و بستگی به نوع و اندازه زخم دارد. معمولاً درمان چند هفته تا چند ماه طول میکشد.
معمولاً نه. ممکن است در هنگام تعویض پانسمان کمی ناراحتی حس کنید، اما دستگاه طوری طراحی شده که به شکلی ملایم کار کند. اگر احساس درد زیادی دارید، حتماً با کارشناس زخم خود مشورت کنید.
بله، دستگاههای وکیوم سبک و قابل حمل هستند و شما میتوانید فعالیتهای روزانه خود را انجام دهید. بهتر است از کارشناس زخم خود بپرسید چه محدودیتهایی ممکن است داشته باشید.
فوراً با کارشناس زخم خود تماس بگیرید. دستگاه باید همواره به درستی کار کند.
بسته به نوع و شرایط زخم، معمولاً هر چند روز یکبار پانسمان تعویض میشود. کارشناس زخم شما این زمانبندی را مشخص میکند.
عوارض نادر هستند، اما ممکن است شامل عفونت، خونریزی، درد و یا حساسیت باشد. در صورت مشاهده هرگونه مشکل، فوراً به کارشناس زخم اطلاع دهید.
خیر، این کار توسط کارشناس زخم و در زمان تعویض پانسمان انجام میشود.
ممکن است، اما باید دستگاه را با پوشش مناسب محافظت کنید. حتماً با کارشناس زخم مشورت کنید تا از ایمنی دستگاه مطمئن شوید.



2 پاسخ
سلام، من درباره وکیوم تراپی زخم خیلی شنیدم. یکی از آشناها میگفت برای زخمهای عمیق یا دیابتی خیلی خوب جواب میده، ولی دقیق نمیدونم چطور کار میکنه و برای چه زخمهایی مناسبه
میتونید توضیح بدید واقعاً این روش چه فایدهای داره و هر کسی میتونه ازش استفاده کنه؟
سلام، سؤال بسیار مهمی مطرح کردید.
وکیوم تراپی زخم یا همان (NPWT – Negative Pressure Wound Therapy) یک روش درمانی پیشرفته است که با ایجاد مکش کنترلشده روی زخم، چند کار اساسی انجام میدهد:
خارج کردن ترشحات اضافی زخم که باعث کاهش عفونت و التهاب میشود.
افزایش جریان خون در محل زخم؛ این موضوع روند ترمیم را چند برابر سریعتر میکند.
کمک به تشکیل بافت گرانولیشن (بافت جدید)
کاهش اندازه و عمق زخم چون لبههای زخم را آهسته به یکدیگر نزدیک میکند.
این روش معمولاً برای موارد زیر عالی عمل میکند:
زخم دیابتی
زخم بستر
زخمهای جراحی که دیرتر ترمیم میشوند
زخمهای عمیق و حفرهدار
زخمهای عفونی پس از کنترل اولیه عفونت
اما یک نکته مهم: وکیوم تراپی برای همه زخمها مناسب نیست.
زخمهایی که هنوز کنترل عفونت نشدهاند، زخمهای بسیار خونریزیدهنده، سوختگیهای خیلی سطحی یا زخمهای خشک نمیتوانند مستقیماً وارد وکیوم تراپی شوند.
به همین دلیل، همیشه توصیه میکنم قبل از شروع درمان، زخم توسط کارشناس ارزیابی شود تا مطمئن شویم این روش بهترین انتخاب است.